Het verhaal achter de foto.
Een kleine serie foto’s uit mijn jeugd, waarvan ik me nog precies herinner dat ze genomen zijn. Voor mij waren het bepalende momenten die ik nooit vergeten ben. Met dit verhaal erbij gaan de foto’s spreken.
‘Erika. Jij naar achteren,’ wijst de juf.
Het zal niet de laatste keer zijn dat ik naar achteren word geschoven. Ik ben de langste, altijd en overal. Het kon me als zevenjarige ook al niet schelen, achteraan is fijn.
Het is een spannende ochtend als de klassenfoto gemaakt wordt. Eigenlijk een foto van de halve klas, want de School met de Bijbel in het dorp Waarder heeft in 1964 slechts drie, gecombineerde, klassen. Voor de foto worden ze gescheiden en dit is dus klas één. Zeventien kinderen, onder wie ikzelf. Ik weet het nog precies, we moesten ons opstellen op het plaatsje tussen de kerk en de ambtswoning van onze juf.
Eindelijk zit ik dan op de Grote School. Op de kleuterschool verveelde ik me rot, ik barstte van ongeduld om te leren lezen en schrijven. Met een echte kroontjespen en inkt uit een inktpot op mijn schooltafeltje. Ma heeft zelf uit stofrestjes met een knoop mijn inktlap genaaid.
De School met de Bijbel staat achter de kerk midden in het dorp, en de woning van juffrouw Bijl hoort erbij. Voor mij is dat hetzelfde als wanneer het koninklijk paleis daar zou staan, niet te bevatten zo indrukwekkend. Ooit mocht ik één keer naar binnen in het heiligdom om even iets voor de juf op te halen en ik zwol van trots door deze enorme eer.
De foto ziet eruit als een kiekje gemaakt door een amateur met alle gezichten in het donker, en dat is dan ook zo. Onze juf hanteerde het fototoestel zelf. Juffrouw Bijl, destijds al achter in de vijftig – dus stokoud in mijn zevenjarige ogen – wekte ontzag. Ze was streng, maar volgens ma rechtvaardig. Ze zorgde ervoor dat ik mijn uiterste best deed, op mijn rapport prijkte voor Vlijt dan ook een 8, daarentegen voor Netheid een 6. Tekenend voor het verdere verloop van mijn leven.
Maar behalve de juf zelf ontbreekt er nog veel meer op de bewuste klassefoto – de halve lichamen van de kinderen op de eerste rij, bijvoorbeeld. Bovendien is de foto scheef. Maar ja. In die tijd werd er één keer geklikt en dat moest het maar zijn. Scheef of niet, op een rolletje zaten slechts twaalf foto’s.
Twee maanden na de foto vertrokken wij alweer uit Waarder en dus van dit schooltje. ‘Tot ziens, meisje,’ zei meester Sprey aan het eind van de laatste schooldag.
De bovenmeester sprak mij aan! Ik wist niet waar ik het zoeken moest van ontzetting en kon geen woord uitbrengen.
Ten afscheid overhandigde hij me een leesboekje met de titel Keesje Knabbel, wat nog ver boven mijn pet was. Ach, misschien was het op dat moment het enige beschikbare geschenkexemplaar in het schooltje.
’Ik hoop dat je hier met plezier in zal lezen. Het ga jullie goed.’
Het is dertien november 1964, Meester Sprey heeft de datum in Keesje Knabbel genoteerd. Ha. Vrijdag de dertiende. Toen. En nu, vandaag in 2026, exact 62 jaar later, ook.
De drie maanden dat ik op dit schooltje zat, staan in mijn geheugen gegrift. De indruk die juffrouw Bijl op mij heeft gemaakt, is nooit vervaagd en Keesje Knabbel prijkt nog steeds in mijn boekenkast. Sommige dingen doe ik nou eenmaal nooit weg.
