Olieverf op canvas, 50 x 140 cm
November 2026
Diepongelukkig na de afwijzing door een geliefde begint de jongeman een doelloze, eenzame voettocht door een koud, guur, kaal winterlandschap. Hoe verder hij komt, hoe meer de wanhoop stijgt en hoe meer hij vervreemdt van de wereld. Hij ontmoet geen enkel mens, tot pas helemaal aan het slot daar de stokoude draailierspeler staat. De jongeman vraagt hem of hij mee mag lopen en of de man zijn liederen op de draailier wil spelen. Het antwoord komt niet. Winterreise eindig met met een vraag.
Franz Schubert componeerde muziek bij de liederencyclus Die Winterreise van Wilhelm Müller. Deze gaf de cyclus een ondertitel mee, Lieder des Lebens und der Liebe, die Schubert verder niet vermeld heeft, maar wel doorleefde.
Indertijd snapten luisteraars de muziek helemaal niet, maar voor Schubert waren de huiveringwekkende melodieën (zijn eigen woorden) realiteit. Liefdesverdriet, eenzaamheid, somberte, het was hem allemaal niet vreemd. De melancholie, wanhoop en donkere zelfreflectie komen schrijnend naar boven in de muziek en zeggen genoeg. Hij voorspelde zelf dat Winterreise later door het publiek wel gewaardeerd zou worden.
De jongeling staat hier aan het begin van zijn reis, bij de bron naast de lindeboom. Handig, hij heeft de partituur bij zich. We zien iets verderop de Totenacker met de wegwijzer, de kraai die alsmaar met hem meevliegt, de drie zonnen aan de hemel en de oude Leiermann met zijn lier. De weg loopt nog veel verder de horizon in.
Nu maar hopen dat bariton Georg Nigl dit, zoals ook Die schöne Müllerin, met Alexander Gergelyfi op tafelklavier op cd gaat zetten!