De Parijse talentvolle actrice Jeanne Samary leefde in de negentiende eeuw, vanaf haar tienerjaren speelde ze bij de Comédie Française. Auguste Renoir had haar graag als model. Op dit portret, in 1877 door hem geschilderd, is zij twintig jaar.
Waarschijnlijk waren ze minnaars. Renoir was betoverd door Jeanne’s schoonheid, ze heeft zeker twaalf keer voor hem geposeerd.
Jeanne trouwde in 1880 met iemand anders en kreeg drie kinderen. Voor hen schreef ze in 1890 een kinderboek, met de titel Les gourmandises de Charlotte. In dat zelfde jaar stierf ze op 33-jarige leeftijd aan tyfus.
Jeanne Samary is honderd jaar eerder geboren dan ik, in 1857. Een poster met dit portret van haar – La Rêverie – hing in mijn kamer. Ik was twintig, net overgestapt naar hoofdvak cello op het conservatorium. Hoe ik aan die poster kwam? Ik heb geen idee. Waarschijnlijk via mijn vader, die van vertegenwoordigers in de slijterij soms relatiegeschenken kreeg.
Ik weet wel dat ik het een prachtig schilderij vond, zozeer zelfs dat ik me heel erg met deze vrouw kon vereenzelvigen, misschien door haar blik. Ja, ik vond toen zelfs dat ik een beetje op haar leek. Ik had alleen geen idee wie zij was.
Tijdens de vele verhuizingen die zouden volgen, ben de poster kwijtgeraakt, maar gek genoeg verschijnt hij regelmatig in mijn gedachten. Nu,leve het internet!, heb ik haar eindelijk teruggevonden.
Jeanne Samary kijkt me weer net zo recht van het scherm aan als ze 45 jaar geleden vanaf de muur deed. En ik realiseer me ineens dat het waarschijnlijk Renoirs kleuren waren die me zo aanspraken. Nog steeds hou ik erg van dik, oranjerood haar, met de combinatie zeegroen en een vleug staalblauw.
Het kan niet anders dan dat hier de oorsprong ligt van mijn eigen kleurgebruik in mijn schilderijen, al was ik me hiervan niet bewust. Al een paar keer heb ik vrouwen geschilderd met dik oranjerood haar, en ik pak vaak zeegroen en staalblauw. Okergeel en gebrande siena liggen daar vlakbij.
Maar er is meer dan dat.
Nog steeds kan ik me erg met Jeanne Samary vereenzelvigen; nog steeds door haar blik? De paar kleine overeenkomsten tussen haar en mij vind ik leuk. Honderd jaar eerder geboren, op de vierde van de maand, een kinderboek schijven voor de eigen kinderen, en de leeftijd van twintig jaar. Haar vader was cellist. Grappig.
Gelukkig hield het leven voor mij niet op met 33. Maar ik zette toen wel een nieuwe stap in mijn leven en raakte mijn onbevangenheid kwijt.
Jeanne Samary, door Renoir. Wat een prachtig portret, nog steeds.
La Rêverie – Portrait de Jeanne Samary (04.03.1857-18.09.1890), door Auguste Renoir (1841-1919), voorjaar 1877
Olieverf op canvas, 46 x 56 cm
Poesjkin Museum, Moskou
Ter illustratie een greep uit mijn eigen schilderijen:
